Erfgoedwandeling Mariekerke

De naam van de nieuwe erfgoedwandeling in Mariekerke werd gekozen na een participatief traject. Inwoners konden creatieve namen insturen en daaruit werd een top drie gekozen. 

Over het landinrichtingsplan

De Vlaamse Landmaatschappij maakte in de perioden 2018-2020, in samenwerking met gemeente Bornem, een landinrichtingsplan op voor het valleigebied van de Sint-Jansveldbeek. Met dit landinrichtingsplan maakt VLM een visie op rond inrichting en beheer van dit valleigebied. 

De Sint-Jansveldbeek is een waterloop die ontspringt in de Hoogheide, nabij de deelgemeente Branst, en aan de kil van Mariekerke uitmondt in de Schelde.

In het landinrichtingsplan wordt een reeks van maatregelen voorgesteld die passen binnen een integrale visie rond inrichting en beheer van dit valleigebied. Er wordt sterk ingezet op de ontwikkeling van de beek als een blauwgroene verbinding door het verhogen van het waterbergend vermogen, of zorgen dat de bodem water kan opslaan, de ontwikkeling van robuuste boskernen, heideherstel, de aanleg van natuurlijke oevers, het graven van poelen, het realiseren en optimaliseren van trage verbindingen en op maatregelen die de verkeersveiligheid van fietsers en wandelaars op het oog hebben. 

Ingrepen erfgoedwandeling

De VLM start in het najaar met de aanleg van een erfgoedwandeling in het kader van het landinrichtingsplan voor de Sint-Jansveldbeek. Deze wandeling verbindt elementen van materieel én immaterieel erfgoed met elkaar. 

Het vissersmannetje neemt de wandelaars op sleeptouw doorheen het verhaal van de visserswereld van Mariekerke. De VLM zal nieuwe paden aanleggen, interactieve speeltuigen installeren en zelfs een buitenklas voorzien waar o.a. scholen, jeugdbewegingen en gidsen gebruik van kunnen maken. 

Kerk aan de Schelde

Het erfgoedbelevingspad start en eindigt aan de kerk, waar VLM een onthaal- en infoplek inricht, rekening houdend met de Sigma-huisstijl. Deze onthaalplek is voorzien tussen de voorzijde van de kerk en de veerpont. Het wordt aangelegd met kasseiverharding met enkele plantvakken voor de bestaande bomen, voorzien met een betonnen infodrager, zitbanken (10x), een spelelement met geluidsopname en fietsleuning als begeleidend element naar de start van de wandeling. 

Verder zal het stuk tussen de veerpont en onthaalplek voorzien worden met een nieuwe asfaltverharding zoals besproken met de Vlaamse Waterweg.

Kil en ingepolderd gebied

Door het ingepolderd gebied tussen kerk en kil, in eigendom van de gemeente, wordt een natuurgericht wandelpadje voor kinderen ingericht met een aantal speelse, kleinschalige inrichtingselementen die de kinderen op een creatieve manier in contact brengen met het typische erfgoed, de natuur en het landschap van de omgeving. 

Het pad wordt in het oosten van het ingepolderd gebied gerealiseerd. Het komt tegen de bestaande gracht op een verhoogde rug om het ingepolderd gebied zoveel mogelijk te vrijwaren. Dit betekent dat het bestaande padje doorheen de polder zal afgesloten worden. 

Het gaat om een onverhard wandelpad met enkele boomstammen/balanceerpalen als spelaanleiding en twee houten vlonderpaden om de bestaande grachtwerking te vrijwaren.

Ter hoogte van de kerk is een minimale terreinsophoging voorzien om een geleidelijk daling van het pad te creëren. 

Het pad sluit ter hoogte van de bestaande parking aan op het bestaand wandelpad uit asfalt . De toplaag van het bestaand wandelpad uit asfalt zal verwijderd worden en er zal een nieuw pad aangelegd worden met een waterdoorlatende verharding. Ter hoogte van de parking zal over de gracht een houten brug uit de Sigma huisstijl voorzien worden in combinatie met een boomstambrug met touwen in een vorm van een fuik als spelelement. 

De kil is een belangrijke locatie op het traject van het erfgoedbelevingspad. Het wordt opgewaardeerd met een info- en rustplek waar er over de markante geschiedenis van de kil verteld wordt. De aanmeersteigers, die niet meer gebruikt worden, en de borstwering van de kil worden in SIGMA-huisstijl hersteld. Deze werken worden uitgevoerd door de Vlaamse Waterweg.

Binnen de vergunningsaanvraag is wel voorzien om de bestaande asfalt aan de kil te verwijderen en te voorzien van de betontegels. Verder wordt deze plek ingericht met een betonnen infodrager, 2 picknick banken, infoluifel uit de Sigma huisstijl en een doorkijkwand. Verder wordt op de bestaande grastalud een buitenklas/speeltheater met betontreden voorzien en een houten platform in de vorm van een jol als speelplatform/podium met enkele boomstammen en balanceerpalen samen met een spreekbuis. 

Aan de vismijn wordt een bijkomende infodrager voorzien.

De Boantjes

De boantjes in de dorpskern van Mariekerke worden mee opgenomen in het traject van het erfgoedbelevingspad. Ze worden opgewaardeerd door een uniforme en onderhoudsvriendelijke inrichting met grindgazon. Aan de in- en uitgangen worden enkele betontegels als stapstenen voorzien met daarop de logo’s van oude familiebedrijven. 

Ten slotte wordt het pleintje ter hoogte van de Karel Van Doorslaerlaan en de Omgangstraat onderhanden genomen. Dit pleintje voorziet de verbinding tussen het erfgoedbelevingspad en de vallei van de Sint-Jansveldbeek. 

De plantvakken aan de Karel Van Doorslaerlaan worden vergroot, er wordt bestaande kasseiverharding verwijderd en de kopmuur zal verhoogd worden en voorzien worden met naam Sint-Jansveldbeek. Aan de overzijde worden twee parkeervakken verwijderd. De ruimte rondom de twee bestaande bomen, op het uiteinde van het pleintje, worden vergroot en centraal wordt een plantvak voorzien waarvoor er bestaande betonstraatstenen moeten verdwijnen. 

Pastorijtuin

Na het bewandelen van de boantjes kom je uit op de Jan Hammeneckerstraat. Daar gaat het pad verder over een stukje privégrond, waar Bornem de procedure van erfdienstbaarheid heeft lopen, om tenslotte het pad te volgen tot aan de kerk. 

Het pad is voorzien in waterdoorlatende verharding met enkele treden ter hoogte van de kerk om het hoogteverschil te kunnen overbruggen.

Dit stukje openbaar domein, in bezit van de Vlaamse Waterweg, maakt momenteel deel uit van de pastorij tuin. De pastorijtuin zal kleiner ingericht worden zodat er ruimte ontstaat voor het aan te leggen pad. Een nieuwe haag met draadafsluiting wordt voorzien samen met enkele aanplantingen en het verplaatsen van de Jol. Er wordt een houten wand/platform voorzien als spelelement met een kijkvenster naar de laatste palingrookschouw en een infodrager. 

Doorheen de wandeling word je begeleid door visklinkers. 

De wandeling en verhaallijn kregen vorm via een participatief traject met een aantal inwoners van Mariekerke. 

Rijk vissersverleden

De aanleg van de erfgoedwandeling kadert in de missie van de Vlaamse Landmaatschappij om de rijke geschiedenis van lokale gemeenten in Vlaanderen extra in de verf te zetten.

Drie jaar geleden realiseerde de organisatie bijvoorbeeld al een erfgoedwandeling in Zichem, waarbij wandelaars worden ondergedompeld in de wereld van de Witte van Zichem.

Voor Mariekerke had de Vlaamse Landmaatschappij een gelijkaardig plan in gedachten om het vissersverleden van het dorpje terug tot leven te wekken. Tot nog geen eeuw geleden waren er in het dorp verschillende vissersfamilies en haringrokerijen terug te vinden. De sporen van dit verleden zijn nu bijna volledig uit het straatbeeld verdwenen, en daar hoopt de Vlaamse Landmaatschappij met de aanleg van de wandeling verandering in te brengen. 

Jong en oud zal er al wandelend iets bijleren over de visserij en visverwerking in het dorpje. Daarnaast kunnen kinderen de visvangst en -verwerking ook zelf ervaren, door bijvoorbeeld door een levensechte fuik te kruipen of omhoog te klimmen in een haringrokerij.